Euskal Herriko esperientzia kooperatibo arrakastatsua kanpotik hobeto ulertzeko gidaliburua
Iñazio Irizar Enpresa Zientziatan doktorea, Mondragon Unibertsitateko irakaslea eta Euskaliteko kontsultoreak Greg MacLeod Lovainako Unibertsitateko Filosofia doktorearekin batera idatzitako '32 gako enpresarial' liburua aurkeztu du, gaur goizean Garaia Berrikuntza Gunean. Aurkezpen-ekitaldian, gainera, Andoni Gartzia Garaia Guneko zuzendariak eta Patxi Ormazabal Euskadiko Kooperatiben Konfederazioko presidenteak hartu dut parte. Ormazabalek "Kooperatibismoaren gaur eguneko erronkak" izeneko hitzaldia eskeini du.
Liburuak bi helburu ditu: batetik, Mondragoneko esperientzia buruz mundu zabalean jasotako hainbat eritzi eta ikuspuntu biltzea eta, bestetik, taldeko hainbat enpresaren bikaintasuna aztertzea, EFQM erizpideen arabera.
Lehen puntuari buruz, liburuak hainbat adituren iritzi kualifikatuak jasotzen ditu. Harvard Business Review aldizkariko 2009ko uztail-abuztuko zenbakian, kudeaketan aditua den Henry Mintzberg McGill University-ko katedradun kanadarra "Enpresak komunitateak bezala berrasmatzen" izeneko artikulua argitaratu zuen. Bertan, krisialdi ekonomikoaren azpian beste krisi sakonago bat dagoela adierazten zuen: komunitate bezala ulertutako enpresaren eta, honi lotuta, partaide izate sentimenduaren gainbehera. Epe laburreko kudeaketaren hamarkadek, bereziki Estatu Batuetan, zuzendari orokorren garrantzia puztu dute eta enpresako beste kide gehienak ezerezean gelditu dira: Giza Baliabideen eskuetan txotxongiloak bailiran ezabatu daitezke akzioaren prezioa behera baldin badator.
Emaitza, ondokoa: mundu osoko ekonomia belauniko jarri dituen jarrera axolagabe eta zoroak. Eta hipoteka sub-primen arazoa, honen adibide larria.
Beste aldean, Mintzerbergek bide oso ezberdinak jarraituta arrakastatsu suertatzen ari diren munduko lau enpresen adibideak aipatzen zituen. Hauetako bat, MONDRAGON, hain juxtu. "Enpresa gazte eta arrakastatsuek komunitate izaera dute, oro har. Hazten ari dira, gogoz, eta ia familia bat den bere jendearekin bat egiten dute. Baina helduaroan printzipio hauei eusten jarraitzea beste kontu bat da, eta honen mundu mailako adibidea Mondragon Korporazioan dugu", adierazi zuen.
Komunitatean etekinak berrinbertitu
2004an Tom Malone MITeko irakasle eta kudeaketa zein management-eko guruak "The future of work" argitaratu zuen. 20 urteko ikerketa berritzailearen ondoren, etorkizuneko enpresa arrakastatsua izateko behar diren ezaugarriak detektatu zituen: langileei askatasuna ematea erabakitzeko zer nahi duten egin eta noiz; edo euren buruzagiak hautatzeko eta erabaki garrantzitsuenetan bozkatzeko eskubidea izan, besteak beste. Enpresa mota hauetako adibide ilustratibo batzuk jarri zituen eta horien artean, oraingoan ere bai, MONDRAGOn Korporazioa zegoen.
Adrian Pabst-ek, bestalde, ondokoa adierazi zuen The Guardian egunkarian 2009ko uztailean: "Mondragon bezalako enpresak sustatu behar dira: helburu pribatu eta soziala du, enpresan eta komunitatean etekinen berrinbertsioaren bidez".
EFQMren erizpideei buruz, Mondragonen sendotasunetako bat aliantzak sortzeko duen gaitasuna dela dio Irizarrek; hau da, taulako 7. puntua. "EFQMko beste ezaugarrietan onenen gertu gaude, baina ez gara onenak. Alaintzak sortzen, berriz, bikainak gara", esan du Iñazio Irizarrek. Elkartasuna sortzeko, enpresa barruan, dibisioen artean eta Korporazio mailan trebeak direla Mondragoeko konpainiak, gaineratu du Irizarrek.
Mondragon bisitatzera atzerritik datozenean -4.00 bisita urtero- honakoa galdetzen digute: "nola sortzen duzue enplegua?", "nola hazten duzue?", adierazi du Irizarrek. Liburuak galdera hauei erantzuna emateko gakoak eman nahi ditu.
